سروش لشگری - هيچکس
· متولد: 17 ارديبهشت 1364
· دانشجوی رشته مترجمی
· غذای مورد علاقه: ماهی
· رنگ مورد علاقه: مشکی
بنام خداوند جان آفرین/ حکیم سخن بر زبان آفرین/ خیابونا با ما آشنان/ قدم هامون روشون موندگاره/ کی نفس بکشه یا که نه رسم روزگاره/ بچه ها تو خیابونن اما زیاد توش نمی مونن چونکه می دونن زندگی خیابونی چه خطر داره/ کسی نیست که بکس رو بر حذر داره/ قدم هامون چه سنگینن وقتی راه می ریم/ تریپ بکسمون رو همین جا می گیم/ قمه ها به کمر زیر لب این جمله رو می خونیم/ خدا تو جنگل آسفالت بگذار زنده بمونیم/ درخت های آهنی حیوون های انسان نما/ رسم شاخبازی رو تو خیابون می کنن روا/ بچه هامون هنوز مثل عشاق مستن/ نوک تیغه ها با این بدن آشنا هستن/ هنوزم بکس ما با مرامن/ می ذارن تریپ معرفت و برامن/ دارم برادری پاهاشو بینین تنۀ آهنین/ اما نیستش از جنس آدمی/ خون آریائی داره تو رگم جریان/ این واژۀ حیاته که هنوز داره شریان/ ایرانی زندگی می کنم ایرانی میمیرم/ وقت جنگ اسلحه تو دست می گیرم/ قمه ها به دستشونه شروع می شه رقص قمه/ معصومانه می رقصند هر چند هیجان کمه/
اینه تریپ ما...توی خیابونا...
رپ «تریپ ما» از «هیچکس».
حدود دو سال پیش برای اولین بار رپ «تریپ ما» را شنیدم و آنچه مرا تحت تاثیر قرار داد ساختار ساده و هم گامی موسیقی اصیل ایرانی بر ریتم جهانی هیپ هاپ، و ایجاد فضائی شهری بر آمده از فرهنگ جوانان و دسته های خیابانی تهرانی بود. دیدگاهی نو از هیپ هاپ که در میان موج تازه وارد رپ فارسی آن زمان که اکثراً تقلیدی و برگرفته از رپ آمریکائی بود، اثری مستقل و متفاوتی بود.
این قطعۀ موسیقی با آوای ساز سه تار و همخوانی سنتی گروه کُر، جّوی سنگین و اصیل در پس زمینۀ آهنگ بوجود می آورد که جایگاه مناسبی برای ترانۀ «تریپ ما» خلق کرده است. تمامی این عناصر سوار بر ضرب و گام های هیپ هاپ به بیانی دراماتیک و ملموس درون-شهری رسیده اند.
محتوا و کلام این اثر همراه با رپ برگرفته از زبان رایج محاوره ای تهرانی، بنیادی محکم و ترکیبی بسیار دینامیک ایجاد کرده که حس زندگی در تهران بزرگ را در آن براحتی بیان می کند. آنچه این آهنگ را یک حادثه موسیقائی فرامدرن می سازد، تلفیق فرهنگ خیابانی ست که با آوای ساز سه تار هویت سنتی و ایرانی خود را حفظ می کند و با ریتم هیپ هاپ مرزها را در هم می شکند و جهانی می شود.
«تریپ ما» با توجه به کمبودهای آشکار فنی و تجربی که در تنظیم آن شنیده می شود، اما بی تردید یکی از معدود آهنگ های رپ فارسی با بیان واقع گرایانه از زندگی خشن و شرایط غیر انسانی جوانان مقیم تهران است که از زبان «سروش لشگری» معروف به «هیچکس» به همراهی «مهرک» معروف به «Reveal» و تنظیم «مهدییار» آهنگساز جوان، ابراز می شود.
داستان در اینجا به پایان نمی رسد. به غیر از نمونه های متنوع از تجربه اندوزی های «هیچکس» که در طی 6 سال گذشته به بازار زیرزمینی رپ فارس ارائه شده و تمامی قطعاطی که از وی بصورت mp3 در اینترنت بجای مانده، چندی پیش آلبومی هم بطور غیرمجاز تهت عنوان «جنگل آسفالت» در ایران و از طریق Itune به بازار خارج از ایران ارائه شد. آلبومی که بی شک در بالا بردن معیارهای کیفی رپ فارس نقش بزرگی را ایفا می کند.
قبل از بررسی این آلبوم مایل هستم کمی تمرکز بر کلیت پدیده ای به نام «هیچکس» داشته باشیم. چرا که واژۀ «هیچکس» تنها عنوان یک رپ خوان با تجربه و با استعداد ایرانی نیست بلکه ایدۀ موسیقائی منسجم و هدفمندیست. مجموعه ائی از پدیده های مختلف که تمامیت فرهنگی پیوسته ای را بوجود آورده اند.
به عنوان مثال می توان به انتخاب نام و یا عنوان «هیچکس» اشاره ای کرد و این سوال را مطرح کرد که چرا «سروش لشگری» نام مستعار «هیچکس» را برای لغب هنری خود انتخاب کرده است؟
در اینجا رابطۀ فرهنگی و مفهومی این واژه با فرهنگ هیپ هاپ است که قابل توجه است. با نگاهی دقیقتر بر واژۀ «هیچکس» متوجه می شویم که این اسم به خاطر بار معنائی که دارد یعنی همان «کسی نبودن»، هویتی اجتماعی-فرهنگی بخود می گیرد و بر می گردد به یکی از آداب ایرانی که «تواضع» نامیده می شود. در فرهنگ لغت عام فارسی به آن می گویم «خاکی بودن»، «زمینی بودن» که یکی از اصول خرده-فرهنگ خیابانی ایرانی یعنی «لوتی گری» بوده است. صفتی فراموش شده که کمتر در میان ما ایرانی ها امروزه رواج دارد.
عنصر دیگری که در موسیقی «هیچکس» نقش مهمی را جهت ایجاد هویتی درون-شهری بازی می کند شیوۀ خوانندگی و لحن و صدای «سروش لشگری» ست. اگر چه صدای خشن و دریدۀ او طبیعی و ذاتی ست اما این ویژه گی در کنار لحجۀ تهرانی اش وسیله ای برای بیان فرهنگ خیابانی و هر چه واقعگرایانه جلوه دادن درونمایه موسیقی او فراهم کرده است.
«هیچکس» نماد کیست؟
یک جوان تهرانی، شاید بی کار و یا کم درآمد که برای لقمه ای نان دائما در خیابان ها و کوچه پس کوچه های شلوغ تهران در تلاش است. او در خیابان زندگی می کند، همانجا نفس می کشد و هستی خود را تجربه می کند. دوستانش خانواده اش هستند و خانه اش کوچه های تهران است. کوچه های شهری که نقش مویرگ های وجود او را بازی می کنند و به او هویت می دهند. شهری بی در و پیکر که مرکز تجمع میلیون ها ایرانی در رفت و آمد است.
«هیچکس» نماد آن جوان تهرانی نامرئی ست که کسی او را نمی بیند و از وجود او خبر ندارد. کسی نه می خواهد، نه وقتش را دارد و نه اجازه دارد راجع به او بداند. «هیچکس» آن جوان تهرانی اصیلی ست که سخنگوی همۀ جوانان نامرئی و بیگانۀ شهر است.
...اینجا تهرانه/ یعنی شهری که/ هرچی که توش می بینی باعث تحریکه/ تحریکه روحت تا تو آشغال دونی/ می فهمی تو هم یه آدم نیستی یه آشغال بودی/ اینجا همه گرگن/ می خوای باشی مثل یه بره/ بذار چشم و گوشت رو من وا کنم یک ذره/ ...
اینجا جنگل بخور تا خورده نشی/ اینجا نصف عقده ای اند نصف وحشی/ اختلاف طبقاطی اینجا بیداد می کنه/ روح مردم و زخمی و بیمار می کنه/ همه کنار هم فقیره و مایع دار خفن/ توی تاکسی همه می خوان کرایه ندن/ حقیقت روشنه خودت و به اون راه نزن/ روشن ترش می کنم پس بمون جا نزن/
خدا پاشو من چند سالی باهات حرف دارم/ خدا پاشو پاشو نشو ناراحت از کارم/ کجاهاشو دیدی تازه اول کارم/ خدا پاشو من یک آشغالم باهات حرف دارم...
بخشی از رپ «اختلاف» از مجموعه آهنگ های آلبوم «جنگل آسفالت».
آلبوم «جنگل آسفالت» اولین آلبوم کامل «هیچکس» می باشد. این آلبوم مجموعه ای ست پر محتوا و از لحاظ ترکیب موسیقی بسیار رسا و از لحاظ بنیاد ریتمیک اثری متنوع است. در مجموع کیفیت ضبط و تنظیم آثار از زاویۀ فنی و صدابرداری بسیار حرفه ای است و با توجه به شرایط و محدودیت های موجود در ایران از کیفیتی بالا و عالی برخوردار می باشد.
در این آلبوم آن پدیده های ذهنی و حسی که ساختار اصلی را شکل می دهند، بیان چند بعدی هویت اجتماعی، فرهنگی و ملی درون- شهری امروز ایرانی ست که در ترکیب های بکر موسیقائی امروزی تصویری رنگی و چشم اندازی از حقیقت وجودی این جوانان را به نمایش می گذارد. این آلبوم بر آمده از وجدان آگاه جوانی ست که خود را و زندگی اجتماعی خویش را مانند گزارشگری به تصویر می کشد. گزارشی مستند از زندگی پر خطر و تنش های روزانۀ جوانان و تراژدیه روزمرگی نسل فراموش شده و منزوی که حتی در خیابان های شهر خود در کنار میلیون ها تهرانی دیگر بیگانه ای بیش نیستند. گزارشی از نسلی فراموش شده و خاموش اما سرشار از امید به فردای خویش.
«هیچکس» در آلبوم «جنگل آسفالت» در تلاش است تا بیان موسیقائی دگرگونه ای را در چهارچوپ سبک هیپ هاپ کشف کند تا بتواند رپ فارس را به عنوان یک سبک موسیقی مستقل در ایران به ثبت برساند و از این رو آزمایش می کند و به دنبال راه حل های نو می گردد. او می خواهد به نقطۀ تلفیق موسیقی ها و فرهنگ ها برسد و همزمان تضادهای روزانه نسلی سردرگم را مستقیماً از کوچه پس کوچه های درهم و آشفتگی خفقان آورش به تصویر بکشد.
پشتکار نوپردازانۀ «هیچکس» در تنظیم موسیقی اش باعث شده است که تامل بر آثار این آلبوم مانند سفری از میان انگاره ها و برداشت های ذهنی هنرمندی مردمی باشد.
به عنوان نمونه در آهنگ «دیده و دل» که بر گرفته از بخشی از شعر باباطاهر است، «هیچکس» دربارۀ فقر و آرزوهای دست نیافتنی برگرفته از زندگی شخصی خود رپ می خواند. این آهنگ با ضرب ساز تنبک شروع می شود و بنیاد ریتمیک سراسر این قطعه را تشکیل می دهد که با نوای نی و آواز خوانی سنتی همراه است. این اثر تجربۀ تازه ایست و با موضوعیتی که در محتوای رپ آن وجود دارد و همچنین استفاده از ضرب و ترکیبات موسیقی سنتی، بی شک رپ فارس را به اوج قله های جدیدی ارتقاء داده است. «دیده و دل» به نوعی ادامۀ تجربی ایدۀ موسیقائی رپ «تریپ ما» ست که گونه ای آگاهانه تر و منسجم تر به خود گرفته است.
در کنار آن رپ «اختلاف» دروازه های دیگری را می گشاید. این آهنگ یکی از پر احساس ترین، امروزی ترین و ملموس ترین آهنگ های رپ «هیچکس» است که به راحتی با مخاطبان خود ارتباطی حسی برقرار می کند. این قطعه با آوا و ملودی اضطراب آمیزی آغاز می شود که حس نگران کننده ای را در شنونده بر می انگیزد و در آمیزش با رپ «اختلاف» و قدرت بیانی استثنائی «هیچکس»، تهران در سرآغاز فاجعه ای مخرب به نقد کشیده می شود.
یکی دیگر از آهنگ های جالب این آلبوم رپ «اون منم» است که با چیدمان بخش هائی از یکی از آهنگ های قدیمی «گوگوش» به همین نام ساخته شده. «هیچکس» در این قطعه خود را برای مخاطبانش می گشاید و از دوران کودکی و کمبودهای خود رپ می خواند. این آهنگ با خصوصیات ساختاری که دارد، بویژه استفاده از فن «نمونه چینی» (Sampling) در بخش هایی که از آهنگ و صدای گوگوش بر گرفته شده، می تواند رپ فارس را با مخاطبان جدیدی که موسیقی «پاپ» می پسندند آشنا کند. اما این واقعیت که رپ سنگین و اجتماعی «هیچکس» با نزدیکی به موسیقی «پاپ» می تواند آغازی باشد برای گذار وی از هنرمندی مردمی به سوی هنرمندی مردم پسند کمی نگران کننده است.
با تمام اینها این آهنگ حس نستالژیک و غریبی را در شنونده بر می انگیزد و به نوعی نسل های قدیمی تر را با نسل جدید و تحول طلب امروز آشتی می دهد و این خود ویژگی منحصر بفردی است که در این آهنگ شنیده می شود.
آلبوم «جنگل آسفالت» مجموعه ای از 11 آهنگ رپ فارسی با ویژه گی های نو و گویاست، مانند رپ «زندان» و «قانون» که می توان تک تک آنها را از زوایای مختلف نقد و بررسی کرد اما شاید بهتر باشد که شنوندگان آگاه «هیچکس» خود نیز قضاوت های خود را داشته باشند.
موسیقی پردازانی که در تنظیم و تکمیل موسیقی این آلبوم با «هیچکس» همکاری کرده اند از جمله «مهدییار» است. او سازنده و تنظیم کنندۀ آثار «هیچکس» می باشد. آهنگساز جوان 18 ساله ای که با میزان ها و ترکیب بندی های موسیقی رپ آشناست و همچنین رابطۀ تنگاتنگ حسی او با فرهنگ و آوای موسیقی ایرانی و شرقی همراه با قدرت و بیان موسیقائی خلاقانه ای که دارد یکی از پایه های اصلی رپ «هیچکس» به شمار می آید.
هنرمند دیگری که با «هیچکس» همکاری هائی در گذشته داشته است و در این آلبوم هم وجود او کاملاً به گوش می رسد، رپ خوان ایرانی-انگلیسی تبار «Reveal» است.
«Reveal» یکی از موسیقی پردازان جوان هیپ هاپ در صحنه های رپ زیرزمینی لندن به حساب می آید که به اعتقاد من همکاری و تاثیرات تجربی او تا حدی در بعضی از آثار «هیچکس» موجب تجلی آن نیز شده است. همکاری این رپ خوان که عموماً به زبان انگلیسی رپ می خواند یکی از دلایلی است که رپ «هیچکس» را بسوی جهانی تر شدن سوق می دهد.
موسیقی رپ «هیچکس» سخنان هنرمند یست امروزی که در زمان خود زندگی می کند. او آگاه از محدودیت ها و موقعیت هائی ست که جامعۀ ایران در برابر او نهاده است. او از همان سنت و فرهنگ تغذیه می شود، در آن رشد می کند، آنرا باور دارد و در آغوش آن متحول می شود. «سروش لشگری» با قدم نهادن در دنیای آزاد موسیقی جهانی و خلق زبان موسیقائی امروزی که با هنجارهای موجود جامعه شهری ایرانی همخوانی دارد، نقش آینه ای را برای انعکاس زمانۀ نسل خود و حقوق پایمال شدۀ آن ایفا می کند.
«هیچکس» هنرمندی مردمی و دگراندیش است، چرا که در روزگار آشفتۀ ما، زمانی که عقاید ایستا جائی برای رشد و آگاهی و پیشرفت اجتماعی نمی گذارند، او بر می خیزد و زبان و وجدان آگاه نسل خود می شود. او با بهره گیری از زبان آزاد هیپ هاپ به جای تخریب آنچه که باقی مانده از آن پاسداری می کند و خلاف جهت جریان رایج عوام پسندانه روز حرکت می کند. «هیچکس» بدون شک در دوران نابودی ارزش های انسانی و آداب برتر پارسی سنت شکن است، چرا که حافظ ته مانده های آن است.
او در این راه تنها نیست.
|
نوسندگان
